1 marca br. w Głogowie Małopolskim odbyły się uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Wyrazem hołdu dla żołnierzy podziemia antykomunistycznego i antysowieckiego, którzy poświęcili swoje życie w walce o wolność i niepodległość Polski było uroczyste złożenie kwiatów przez władze samorządowe w osobie burmistrza Głogowa Małopolskiego Pawła Baja oraz przewodniczącego Rady Miejskiej Pawła Ślęzaka przy tablicy poświęconej lokalnemu bohaterowi oficerowi Franciszkowi Litwinowi, dowódcy plutonu sanitarnego w strukturach Placówki AK Głogów, który od 1945 roku prowadził działalność konspiracyjną i stał na czele koła Wolność i Niezawisłość w Głogowie. W gminnych obchodach uczestniczyli także delegaci Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowych Rolników Indywidualnych „Solidarność” wraz ze sztandarem.
Formą włączenia społeczności szkolnych w obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych był bieg szkolny zorganizowany przez Zespół Szkół Ogólnokształcących w Głogowie Małopolskim w ramach ogólnopolskiej imprezy pn. „Tropem Wilczym”. O godzinie 13.00 głogowska młodzież przebiegła dwie pętle wokół stawu Traczewskiego w Głogowie Małopolskim, na dystansie 1963 m co ma znaczenie symboliczne. Jest to rok, kiedy poległ z bronią w ręku w walce z obławą połączonych sił SB i ZOMO w dniu 21 października 1963 we wsi Majdan Kozic Górnych, ostatni Żołnierz Wyklęty – Józef Franczak ps. „Lalek”. Również w gminnych szkołach podstawowych nie brakowało wykładów, pogadanek, wystaw czy lekcji historii poświęconych Żołnierzom Wyklętym.
Pamięć o Żołnierzach Wyklętych jest niezwykle ważna, ponieważ to oni byli prawdziwymi bohaterami. Dzięki nim dzisiaj żyjemy w wolnej Polsce i cieszymy się naszą niepodległością. Nie wolno nam zapominać o tych, którzy oddali swoje życie w walce o wolność – powiedział burmistrz Głogowa Małopolskiego Paweł Baj podczas obchodów.
Kim byli Żołnierze Wyklęci? Żołnierze Wyklęci byli żołnierzami polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR. Walcząc z siłami nowego agresora, musieli zmierzyć się z ogromną, wymierzoną w nich propagandą Polski Ludowej, która nazywała ich „bandami reakcyjnego podziemia”. Z kolei osoby działające w antykomunistycznych organizacjach i oddziałach zbrojnych, które znalazły się w kartotekach aparatu bezpieczeństwa, określono mianem „wrogów ludu”. Mobilizacja i walka Żołnierzy Wyklętych była pierwszym odruchem samoobrony społeczeństwa polskiego przeciwko sowieckiej agresji i narzuconym siłą władzom komunistycznym, ale też przykładem najliczniejszej antykomunistycznej konspiracji zbrojnej w skali europejskiej, obejmującej teren całej Polski, w tym także utracone na rzecz Związku Sowieckiego Kresy Wschodnie II RP.
Sformułowanie „Żołnierze Wyklęci” powstało w 1993 roku – po raz pierwszy użyto go w tytule wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.”, zorganizowanej przez Ligę Republikańską na Uniwersytecie Warszawskim. Jego autorem był Leszek Żebrowski. Liczbę członków wszystkich organizacji i grup konspiracyjnych szacuje się na 120-180 tysięcy. Większość akcji oddziałów podziemia antykomunistycznego było wymierzonych w oddziały zbrojne UB, KBW czy MO. Podziemie niepodległościowe aktywnie działało też na Kresach Wschodnich, szczególnie na ziemi grodzieńskiej, nowogródzkiej i wileńskiej. Ostatnim członkiem ruchu oporu był Józef Franczak ps. „Lalek”, który zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) osiemnaście lat po wojnie – 21 października 1963 roku. Żołnierzy Wyklętych dotknęły ogromne prześladowania. W walkach podziemia z władzą zginęło około 9 tys. konspiratorów. Kolejnych kilka tysięcy zostało zamordowanych na podstawie wyroków komunistycznych sądów lub zmarło w więzieniach. Wciąż są to szacunki. Wysiłek zbrojny i martyrologia drugiej konspiracji nadal wymagają badań.
